تاریخچه عزاداری: از سیره معصومان علیهم‌السلام تا ایران امروزی

روایات بسیاری از معصومان (ع) در تشویق به برگزاری عزای سالار شهیدان و بیان اجر معنوی آن صادر شده است. در سیرۀ معصومان (ع) نیز نمونه‌های متعددی نشان می‌دهد که هرگاه شرایط اجازه می‌داد، عزاداری می‌کردند و گاهی از جانب آنها مجلس عزا برگزار می‌شد و گاهی عزاداران و شاعران مرثیه‌گو را تکریم می‌کردند. از همان سال اول شهادت اباعبدالله الحسین (ع)، عزاداری برای شهیدان کربلا آغاز شد و شیعیان همواره عزاداری می‌کردند؛ اما ازآنجاکه خلفای عباسی اجازۀ برپایی این عمل به شکل عمومی را نمی‌دادند، جلسات عزاداری خصوصی برگزار می‌شد و هر زمان که شرایط ایجاب می‌کرد، شیعیان اقامه عزا می‌کردند.
ایرانیان از همان ابتدای اسلام به اهل‌بیت(ع) علاقه‌مند شدند؛ زیرا رفتار حضرت علی(ع) با آنها عادلانه و برادرانه بود. این رفتارها گرایش ایرانیان به اهل‌بیت(ع) را در پی‌ داشت؛ ازاین‌رو پس از شهادت امام حسین(ع) تا حد امکان در قیام‌های برای خونخواهی امام حسین(ع) شرکت می‌کردند و از همان آغاز خود را عزادار حادثه عاشورا می‎دانستند.