این نوشتار در پی پاسخ به این پرسش است که چگونه باور به شهادت و آخرت در شرایط تهدید و ناامنیهای جنگ، به عامل مؤثری در افزایش تابآوری مردم تبدیل میشود؟ تجربه جنگ رمضان (اسفند 1404) بهروشنی نشان داد تابآوری در شرایط تهدید و ناامنی، یکی از مهمترین مباحث مرتبط با مطالعات اجتماعی است. جوامع مختلف در مواجهه با تهدیدهای امنیتی و جنگ، برخی دچار فروپاشی روانی، سردرگمی جمعی و کاهش انسجام میشوند؛ اما برخی با وجود شدت فشارهای بیرونی، از خود مقاومتی پایدار، انسجامی بیشتر و امید افزونتری بروز میدهند. پژوهشگران معمولاً این تفاوتها را به مجموعهای از عوامل اقتصادی، فرهنگی، روانشناختی و تاریخی نسبت میدهند؛ درحالیکه یکی از عوامل مؤثر در بسیاری از مناطق مذهبی بهویژه در جهان اسلام، نقش باورهای دینی و به طور خاص ایمان به شهادت و آخرت است. این باورها به انسان مؤمن امکان میدهد تا تهدید و ناامنی را نه پایان راه، بلکه «مرحلهای از مسیر حرکت تکاملی» بداند و با امید به پاداش الهی، عدالت نهایی و زندگی حقیقی در جهان دیگر، از رنجها و فشارهای سنگین عبور کند. این نگرش موجب افزایش ظرفیت تحمل و مقاومت در افراد و گروهها میشود و از آنها مجموعهای میسازد که توانایی «ایستادگی طولانی» در برابر بحران را پیدا میکنند. این مقاله میکوشد تا با استفاده از منابع معتبر به تبیین این موضوع بپردازد.
)